Prawo do naprawy: co już teraz zmienić w sklepie

Unijna dyrektywa o naprawie towarów miała trafić do polskiego prawa do 31 lipca 2026 roku. Polska ustawa jest wciąż projektem, ale jej kierunek jest znany, więc część pracy Twoja firma może wykonać już teraz: w procedurze reklamacji, w opisach produktów i w umowach z dostawcami.

Prawo do naprawy to potoczna nazwa dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1799 z 13 czerwca 2024 r. Dotyczy dwóch grup przedsiębiorców. Sprzedawcy dostaną nowe obowiązki przy reklamacjach towarów niezgodnych z umową. Producenci, a w pewnych sytuacjach także importerzy i dystrybutorzy, będą musieli naprawiać na żądanie konsumenta wybrane rodzaje sprzętu. Opisuję, co już wiadomo, czego jeszcze nie wiadomo i co warto przygotować przed uchwaleniem ustawy.

Dyrektywa 2024/1799 i stan prac w Polsce

Dyrektywę ogłoszono w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej 10 lipca 2024 r. (seria L). Zmienia ona między innymi dyrektywę 2019/771 o sprzedaży towarów, którą Polska wdrożyła w ustawie o prawach konsumenta. Państwa członkowskie miały przyjąć przepisy wdrażające i stosować je od 31 lipca 2026 r. (art. 22 ust. 1). Ten termin minął.

Projekt polskiej ustawy przygotował Prezes UOKiK. W wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów ma numer UC154 i tytuł „Projekt ustawy o zmianie ustawy o prawach konsumenta oraz niektórych innych ustaw”. Wykaz zakładał przyjęcie projektu przez rząd w III kwartale 2026 r. Do 3 listopada 2026 r. projekt nie trafił do Sejmu, a ustawa nie została ogłoszona w Dzienniku Ustaw. Obowiązujący tekst jednolity ustawy o prawach konsumenta (Dz.U. 2026 poz. 1244) nie zawiera jeszcze przepisów o naprawie z dyrektywy.

Nie wprowadza ich też ustawa z 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz ustawy o prawach konsumenta (Dz.U. 2026 poz. 1353). Wdraża ona inną dyrektywę, 2024/825, i wchodzi w życie 27 września 2027 r. Dotyczy między innymi informacji o możliwości naprawy, które przedsiębiorca podaje przed zawarciem umowy, ale nie przedłuża odpowiedzialności sprzedawcy.

Co to oznacza w praktyce? Dyrektywa sama z siebie nie nakłada obowiązków na sklep w relacji z klientem (wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 14 lipca 1994 r. w sprawie C-91/92 Faccini Dori). Dopóki nie ma ustawy, reklamacje rozpatrujesz według obecnych przepisów. Sąd krajowy ma jednak obowiązek interpretować te przepisy, na ile to możliwe, w świetle brzmienia i celów dyrektywy (ten sam wyrok), a sama ustawa może wejść w życie z krótkim okresem przejściowym, bo termin unijny już minął. Lepiej więc przygotować zmiany wcześniej, niż wdrażać je w kilka tygodni.

Co zmieni się dla sprzedawcy

Dziś konsument, którego towar jest niezgodny z umową, może żądać naprawy albo wymiany (art. 43d ust. 1 ustawy o prawach konsumenta). Sprzedawca może zamiast naprawy wymienić towar albo zamiast wymiany go naprawić, jeżeli sposób wybrany przez konsumenta jest niemożliwy albo wymagałby nadmiernych kosztów (art. 43d ust. 2). Koszty naprawy lub wymiany, w tym opłat pocztowych, przewozu, robocizny i materiałów, ponosi sprzedawca (art. 43d ust. 4). Sprzedawca odpowiada za brak zgodności, który ujawnił się w ciągu dwóch lat od dostarczenia towaru (art. 43c ust. 1).

Dyrektywa 2024/1799 w art. 16 zmienia w tym układzie kilka rzeczy.

• Jeżeli konsument wybierze naprawę, okres odpowiedzialności sprzedawcy przedłuża się jednorazowo o 12 miesięcy (nowy art. 10 ust. 2a dyrektywy 2019/771). To najważniejsza zmiana dla sklepów, bo wydłuża czas, w którym klient może wrócić z reklamacją.
• Przed wykonaniem naprawy albo wymiany sprzedawca informuje konsumenta o prawie wyboru między nimi oraz o przedłużeniu odpowiedzialności przy naprawie (nowy art. 13 ust. 2a dyrektywy 2019/771).
• Na czas naprawy sprzedawca może nieodpłatnie użyczyć klientowi towar zastępczy, także odnowiony. Towar odnowiony może też być wymianą, ale tylko na wyraźne żądanie konsumenta (zmieniony art. 14 ust. 1 dyrektywy 2019/771).

Według opisu projektu UC154 polska ustawa ma pójść w tym samym kierunku. Zapowiada też, że możliwość naprawy, którą sprzedawca zadeklaruje, stanie się jednym z obiektywnych wymogów zgodności towaru z umową, a towar odnowiony będzie można zaproponować jako wymianę za zgodą konsumenta. Szczegóły poznamy dopiero w tekście uchwalonej ustawy.

Ważne jest też, czego dyrektywa nie zmienia. Nie odbiera konsumentowi wyboru i nie zmusza go do naprawy. Zasada, że sprzedawca może odejść od wyboru klienta przy niemożliwości albo nadmiernych kosztach, zostaje. Zmienia się natomiast rachunek ekonomiczny. Wymiana będzie kończyć sprawę w dotychczasowym terminie, naprawa będzie go wydłużać.

Co zmieni się dla producenta, importera i dystrybutora

Druga część dyrektywy dotyczy producentów. Na żądanie konsumenta producent naprawia towary, dla których przepisy unijne wymienione w załączniku II ustanawiają wymogi dotyczące możliwości naprawy, w zakresie tych wymogów (art. 5 ust. 1 dyrektywy). Obowiązek nie dotyczy naprawy faktycznie albo prawnie niemożliwej, a producent może zlecić naprawę innemu podmiotowi.

Załącznik II wymienia dziś dziesięć grup: pralki i pralko-suszarki dla gospodarstw domowych, zmywarki, urządzenia chłodnicze, wyświetlacze elektroniczne, sprzęt spawalniczy, odkurzacze, serwery i produkty do przechowywania danych, telefony komórkowe, telefony bezprzewodowe i tablety, suszarki bębnowe oraz towary z bateriami do lekkich środków transportu, na przykład rowery i hulajnogi elektryczne. Dla każdej grupy obowiązek sięga tak daleko, jak wymogi naprawy w rozporządzeniu wskazanym w załączniku. Komisja może tę listę zmieniać aktami delegowanymi (art. 5 ust. 9 dyrektywy), więc może się ona zmieniać.

Najważniejsze zasady obowiązku naprawy wyglądają tak:

• Producent naprawia nieodpłatnie albo za rozsądną cenę i w rozsądnym terminie. Może użyczyć towar zastępczy, a gdy naprawa jest niemożliwa, zaproponować towar odnowiony (art. 5 ust. 2).
• Producent spoza Unii wykonuje obowiązek przez upoważnionego przedstawiciela w Unii. Gdy go nie ma, obowiązek przechodzi na importera, a w dalszej kolejności na dystrybutora (art. 5 ust. 3).
• Części zamienne i narzędzia mają być dostępne w rozsądnej cenie, która nie zniechęca do naprawy (art. 5 ust. 4), a orientacyjne ceny typowych napraw producent publikuje na ogólnodostępnej stronie (art. 5 ust. 5).
• Producent nie może stosować postanowień umownych ani rozwiązań sprzętowych lub programowych, które utrudniają naprawę, chyba że uzasadniają je obiektywne czynniki, w tym ochrona praw własności intelektualnej. Nie może też utrudniać niezależnym serwisom używania części oryginalnych, używanych, kompatybilnych ani wydrukowanych w technologii 3D (art. 5 ust. 6).
• Producent nie może odmówić naprawy tylko dlatego, że towar naprawiał wcześniej ktoś inny (art. 5 ust. 7).

Informacje o usługach naprawy producent udostępnia nieodpłatnie, w przystępnej i zrozumiałej formie, co najmniej przez cały okres trwania obowiązku naprawy (art. 6 dyrektywy).

Dla polskich sklepów i hurtowni najważniejszy jest art. 5 ust. 3. Jeśli Twoja firma sprowadza pralki, telefony albo hulajnogi od producenta z Azji, który nie ma przedstawiciela w Unii, obowiązek naprawy może spaść na Ciebie jako importera albo dystrybutora.

Europejski formularz informacji o naprawie i platforma napraw

Dyrektywa wprowadza europejski formularz informacji o naprawie. Jest dobrowolny. Podmiot, który zajmuje się naprawą, może go przekazać konsumentowi na trwałym nośniku przed zawarciem umowy (art. 4 ust. 1). Formularz jest bezpłatny, ale koszt diagnostyki potrzebnej do jego wypełnienia można pobrać, jeśli konsument wie o nim z góry (art. 4 ust. 2 i 3). Warunki naprawy podane w formularzu wiążą przez 30 dni kalendarzowych, a jeśli konsument je w tym czasie przyjmie, naprawa musi się odbyć na tych warunkach (art. 4 ust. 5).

Komisja ma też uruchomić europejską platformę internetową napraw do 31 lipca 2027 r. (art. 7 ust. 2). Korzystanie z niej będzie bezpłatne dla konsumentów, a rejestracja dla podmiotów zajmujących się naprawą dobrowolna (art. 7 ust. 5). Według opisu projektu UC154 Polska ma przystąpić do platformy z sekcją krajową opartą na samodzielnej rejestracji.

Co zrobić teraz

Bez tekstu ustawy nie warto przepisywać regulaminu w całości. Kilka rzeczy da się jednak przygotować, a w większości będą potrzebne niezależnie od ostatecznego brzmienia przepisów.

1. Przygotuj wzór odpowiedzi na reklamację z informacją o wyborze między naprawą a wymianą i o przedłużeniu odpowiedzialności przy naprawie. Gdy ustawa wejdzie w życie, wystarczy ją dopasować i włączyć.
2. Sprawdź, czy Twój system reklamacji zapisuje sposób zakończenia sprawy. Bez tej informacji nie policzysz, które towary mają dłuższy okres odpowiedzialności.
3. Policz koszt dodatkowych 12 miesięcy dla najczęściej reklamowanych produktów i porównaj go z kosztem wymiany. To dane do rozmowy z dostawcami.
4. Przejrzyj umowy z dostawcami i serwisami. Ustal, kto pokrywa koszt napraw w przedłużonym okresie, w jakim czasie serwis naprawia towar i czy możesz liczyć na urządzenie zastępcze dla klienta.
5. Jeżeli importujesz towary z listy objętej obowiązkiem naprawy, sprawdź, czy producent ma upoważnionego przedstawiciela w Unii. Jeśli nie, zapisz w umowie dostęp do części, narzędzi, instrukcji serwisowych i cennika napraw.
6. Zobacz, co obiecujesz w opisach produktów. Zdania o łatwej naprawie, dostępności części albo długiej obsłudze serwisowej mogą stać się miarą zgodności towaru z umową.

Jeśli porządkujesz przy tej okazji regulamin, sprawdź też klauzule, które najczęściej trafiają do regulaminów pisanych przez AI, i zasady z tekstu o umowie dystrybucyjnej. Przegląd procedury reklamacji, regulaminu albo umowy z dostawcą pod kątem nowych przepisów możesz zamówić przez formularz kontaktowy.

FAQ

Czy prawo do naprawy obowiązuje mój sklep już teraz?

Nie w pełni. Dopóki ustawa nie zostanie uchwalona i ogłoszona, reklamacje rozpatrujesz według obecnej ustawy o prawach konsumenta. Dyrektywa wyznacza jednak kierunek, w którym te przepisy będą interpretowane i zmienione.

Czy będę musiał naprawiać zamiast wymieniać?

Nie. Wybór należy do konsumenta, a sprzedawca nadal może odejść od tego wyboru, gdy jest on niemożliwy albo wymagałby nadmiernych kosztów. Naprawa wybrana przez klienta będzie natomiast przedłużać Twoją odpowiedzialność o 12 miesięcy.

Czy przedłużenie obejmie towary sprzedane wcześniej?

Art. 16 dyrektywy, który zmienia przepisy o sprzedaży towarów, nie ma zastosowania do umów sprzedaży zawartych przed 31 lipca 2026 r. (art. 21 dyrektywy). Zakres czasowy w Polsce rozstrzygną przepisy przejściowe ustawy, więc warto je sprawdzić po jej uchwaleniu.

Czy producent odmówi naprawy telefonu po niezależnym serwisie?

W zakresie obowiązku naprawy z dyrektywy nie może odmówić tylko z tego powodu (art. 5 ust. 7). Inne zasady mogą wynikać z dobrowolnych warunków, które producent oferuje klientom poza tym obowiązkiem.

Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie. Opis polskiej ustawy dotyczy projektu, którego treść może się jeszcze zmienić. Stan prawny na 3 listopada 2026 r.